كتاب اوستا بي تريد ارزشمندترين اثر مدون ايران باستان است كه آگاهي ههايي سودمند از انديشه، دين، اسطورهو دانش ايران باستان بازتاب مي دهد.

يكي از كهن ترين بخش اوستا كه در بردارنده آموزش پيام آور دين ، اشوزرتشت سپنتمان است، (گاثاها يا گاهان )نام دارد . گاهان در دل يسنا كه يكي از بخش هاي پنجگانه(كتاب اوستا شامل پنج بخش يسناyasna، يشت ها yashtha ، ويسپرد visparad، ونديدا  vandidad و خرده اوستا  khorde avesta است)کتاب سپندینه (مقدس)اوستا است < جای دارد.نام این سرودهای آسمانی در اوستا به صورت گاثاها آمده است اما در خود گاهان این سروده ها(مانتره) به معنی اندیشه برانگیز،ناميده شده است.

در زبان فارسي اين سروده ها را (گاهان) نيز مخي نامند كه جمع گاه است و گاه از واژه اوستايي (گاثا) به معني آمده است . گاهان در بردارنده ١٧ هات است كه در ميان ٧٢ هات يسنا واقع شده است و اين ١٧ هات در ٥ سرود يا گاه تنظيم شده اند

اهنودگاه(ahnavadgah)، اشتودگاه(oshtavadgah)،سپنتمدگاه(sepantamadgah)،وهوخشترگاه(vohookhashatrgah)،وهيشتوايشت گاه(vahishtvashgah)